Έχουν παρέλθει τρία και πλέον έτη από την ίδρυσή της, η οποία στόχο είχε την εγκαθίδρυση ενός οργάνου εξειδικευμένου και ανεξάρτητου, για την παροχή ταχείας και αποτελεσματικής προστασίας στο στάδιο πριν τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. Όπως αποδεικνύεται και από την παρούσα έκθεση πεπραγμένων, η Αρχή συνεχίζει να θέτει τον πήχη όλο και ψηλότερα, επιτυγχάνοντας κάθε χρόνο να ξεπερνάει τα προηγούμενα αποτελέσματά της.

Αναθέτουσες αρχές, αναθέτοντες φορείς και οικονομικοί φορείς έχουν εναγκαλίσει την ΑΕΠΠ και το έργο της, καθότι με την καινοτόμο μεταρρύθμιση, δυνάμει της οποίας θεσπίστηκε ως όργανο εξέτασης της σχετικής ενδικοφανούς προσφυγής, εξαλείφθηκαν οι αμφιβολίες και αμφισβητήσεις του προγενέστερου καθεστώτος και εδραιώθηκε η απαρέγκλιτη εφαρμογή των αρχών της διαφάνειας, της αμεροληψίας και της προστασίας του υγιούς ανταγωνισμού κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης δημόσιας σύμβασης. Η ιδιαίτερη σημασία της Αρχής και ο καίριος ρόλος που κλήθηκε –και καλείται- να διαδραματίσει επιρρωνύεται και από το γεγονός ότι, κατά το έτος 2020, το άθροισμα των προϋπολογισμών των διαγωνισμών, στο πλαίσιο των οποίων υπήχθησαν διαφορές ενώπιόν της ανήλθε στο ποσό των 7.102.017.174,08 €.

Η εμπέδωση και καθιέρωση της ΑΕΠΠ ως το όργανο που διασφαλίζει με αποτελεσματικότητα την εφαρμογή της νομοθεσίας των δημοσίων συμβάσεων στο προσυμβατικό στάδιο διαφαίνεται από την επικύρωση της πλειονότητας των αποφάσεών της από τα αρμόδια Δικαστήρια, όπως ειδικότερα θα αναλυθεί στο οικείο Κεφάλαιο της παρούσας. Η Αρχή, αρωγός των Δικαστηρίων στο έργο τους, αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην εκκαθάριση επί της ουσίας των διαφορών που καταλήγουν ενώπιόν τους και στην υποβοήθηση της κρίσης τους κατά το μέγιστο δυνατό τρόπο.

Οι δύσκολες συνθήκες και η πρωτόγνωρη κατάσταση στην οποία περιήλθε η χώρα και οι τομείς της οικονομίας ανέδειξαν όσο ποτέ άλλοτε την ανάγκη χρήσης ηλεκτρονικών μέσων. Η ΑΕΠΠ, ήδη από τη σύστασή της, διέπεται από διατάξεις που
ορίζουν την κατά κανόνα διεξαγωγή των διαδικασιών ενώπιόν της ηλεκτρονικά. Συναφώς, η Αρχή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους εξακολούθησε τη λειτουργία της απρόσκοπτα, και μάλιστα, όπως κατωτέρω, στο οικείο κεφάλαιο αναφέρεται, με, όχι μόνον αμείωτους, αλλά αυξημένους ρυθμούς. Τα ηλεκτρονικά μέσα και η διεξαγωγή διαδικασιών με ηλεκτρονικό τρόπο ήταν ανέκαθεν για την ΑΕΠΠ sine qua non προϋποθέσεις του τρόπου λειτουργία της, γεγονός που της επέτρεψε να εξακολουθεί την εκτέλεση του έργου της χωρίς μεγάλη διαφοροποίηση σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη.

Ήδη, με τον πρόσφατο ν. 4782/2021, ο ρόλος της ΑΕΠΠ όχι μόνο αναγνωρίστηκε, αλλά επιπλέον αναβαθμίστηκε, καθότι θεσπίστηκε η επέκταση της καθ’ ύλην αρμοδιότητά της σε διαφορές άνω των 30.000€, αντί των 60.000€. Επίσης, επισημάνθηκε η σοβαρότητα της διαδικασίας ενώπιόν της με τη θέσπιση δυνατότητας ακρόασης της αναθέτουσας αρχής / του αναθέτοντος φορέα, του προσφεύγοντος και του παρεμβαίνοντος ενώπιον του οικείου σχηματισμού της, κατόπιν σχετικού αιτήματος. Με τις λοιπές νομοθετικές τροποποιήσεις, όπως η πρόβλεψη για συμπλήρωση υποβληθέντων εγγράφων ή στοιχείων, εξαλείφεται μία σημαντική κατηγορία παραβάσεων που οδηγούσαν σε απόρριψη, για τυπικούς λόγους, προσφορών, με αποτέλεσμα την ενίσχυση της Αρχής ως οργάνου που εξετάζει επί της ουσίας τις υποθέσεις που κατατίθενται ενώπιόν της, απαλλαγμένες από τυχόν τυπικά σφάλματα και παραλείψεις.

Βάσει όλων των ανωτέρω συνάγεται ότι η ΑΕΠΠ, συνεπής προς τον αρχικό στόχο σύστασής της, ήτοι τη διήθηση των υποθέσεων, υποστηριζόμενη στην εκτέλεση του έργου της από ηλεκτρονικά μέσα και νέες τεχνολογίες, ανταποκρίνεται στις νέες προκλήσεις και εξελίσσεται συνεχώς, εμπλουτίζοντας τη διοικητική της νομολογία
έτι περαιτέρω, επαληθεύοντας το νομοθέτη που επιζήτησε με τη σύστασή της την εγκαθίδρυση ενός οργάνου που θα εμπνεύσει αξιοπιστία και εμπιστοσύνη σε αναθέτουσες αρχές, αναθέτοντες φορείς και οικονομικούς φορείς. Μάλιστα, ο ρόλος της όχι μόνο αποδεικνύεται εν τοις πράγμασι σημαντικός, βάσει των στατιστικών στοιχείων, αλλά επιπλέον αναγνωρίστηκε και ενισχύθηκε από τον
νομοθέτη, με τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Ο Πρόεδρος της Αρχή
Φώτιος Θεοδ. Κατσίγιαννης
Πρόεδρος Εφετών Δ.Δ. ε.τ.

Μπορείτε να δείτε την έκθεση εδώ.

Ο θεσμικός αυτός νεωτερισμός, ήτοι η δημιουργία και καθιέρωση Ανεξάρτητης Αρχής που είναι επιφορτισμένη με την ενδικοφανή διαδικασία των διαγωνιστικών διαφορών, έχει τύχει ιδιαίτερα θετικής αποτίμησης στο πεδίο ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων, τόσο από τους ενδιαφερόμενους οικονομικούς φορείς, όσο και από τις αναθέτουσες αρχές/ τους αναθέτοντες φορείς. Πιο συγκεκριμένα, ως προς το έτος 2019, όπως εξάλλου θα εκτεθεί στην παρούσα έκθεση πεπραγμένων, η Αρχή προχώρησε ακόμα ένα βήμα μπροστά, αποβλέποντας στην εκπλήρωση του συνόλου των στόχων που ο νομοθέτης έθεσε συστήνοντας την Α.Ε.Π.Π.

Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα που περιλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση, εξάγονται ιδιαίτερα σημαντικά και κρίσιμα συμπεράσματα, με κυρίαρχο εξ αυτών το γεγονός ότι η σύσταση και λειτουργία της Αρχής έχει ως αποτέλεσμα τη διασφάλιση ασφάλειας δικαίου, γεγονός που αποδεικνύεται τόσο από το μικρό ποσοστό επί του συνόλου των αποφάσεών της που προσεβλήθη στα αρμόδια Δικαστήρια, όσο και από το μικρό ποσοστό δικογράφων που έγιναν δεκτά από αυτά (ενν. τα Δικαστήρια). Αποδεικνύεται, συνεπώς, ότι η Α.Ε.Π.Π., κρίνοντας στο αρχικό στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, περιορίζει ουσιωδώς την ανάγκη προσφυγής στο στάδιο της δικαστικής προστασίας, διασφαλίζοντας την αποτελεσματικότητα της προδικαστικής προσφυγής, χωρίς την πρόκληση καθυστερήσεων στη διαγωνιστική διαδικασία.

Επιπλέον, ο σημαντικός ρόλος της Α.Ε.Π.Π. και η σημασία θέσπισης Ανεξάρτητης
Αρχής για την επίλυση διαφορών στο στάδιο πριν τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων αποδεικνύεται και από το γεγονός ότι το έτος 2019 επιλήφθηκε προδικαστικών προσφυγών η μέση προϋπολογισθείσα αξία των οποίων ανερχόταν σε περίπου τέσσερα εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή, το έργο της Αρχής δεν συμβάλλει μόνο στην αποτελεσματική και ταχεία επίλυση προσυμβατικών διαφορών, αλλά επιπλέον παίζει καίριο ρόλο στην ελληνική οικονομία.

Η Α.Ε.Π.Π., ήδη από την έναρξη λειτουργίας της, έχει καταφέρει να εδραιωθεί ως  θεσμός που εμπεδώνει εμπιστοσύνη ως προς τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, εξοβελίζοντας τις παθογένειες του παρελθόντος και υπηρετώντας με συνέπεια τον αντικειμενικό και αμερόληπτο διοικητικό έλεγχο. Χαρακτηριστικό δε είναι το γεγονός ότι κατά το έτος 2019 η συντριπτική πλειοψηφία των αναθετουσών αρχών/αναθετόντων φορέων συμμορφώθηκαν στις αποφάσεις της Αρχής, αποδεικνύοντας και εμπράκτως την εμπιστοσύνη προς τον θεσμό που αντιπροσωπεύει.

Στόχος μας, τόσο για το επόμενο, όσο και για τα προσεχή έτη, είναι η συνεχής βελτίωσή μας. Η προσήλωσή μας στην πραγματική διαφάνεια και στην ουσιαστική αξιολόγησή μας είναι δεδομένη και αυτονόητη. Ομοίως αυτονόητη πρέπει να είναι και η έγκαιρη ανταπόκριση της Πολιτείας στις υψηλές προσδοκίες της έννομης τάξης απέναντι στην Α.Ε.Π.Π., προκειμένου να εξακολουθήσει να αποτελεί θεσμό χρήσιμο και αποτελεσματικό.

Ο Πρόεδρος της Αρχής
Φώτιος Θεοδ. Κατσίγιαννης
Πρόεδρος Εφετών Δ.Δ. ε.τ.

Μπορείτε να δείτε την έκθεση εδώ.

Πιο συγκεκριμένα, κάθε ενδιαφερόμενος ή όποιος έχει ή είχε συμφέρον να του ανατεθεί συγκεκριμένη σύμβαση και θίγεται από πράξη ή παράλειψη της αναθέτουσας αρχής που εκδίδεται κατά το στάδιο ανάθεσης της σύμβασης δύναται να προσφύγει, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στο ν. 4412/2016, με προδικαστική προσφυγή ενώπιον της Α.Ε.Π.Π. και να ζητήσει την ακύρωσή της αλλά και προσωρινά μέτρα προστασίας. Επιπρόσθετα, υπάρχει η δυνατότητα να ζητηθεί η ακύρωση παρανόμως συναφθείσας σύμβασης. Η άσκηση προδικαστικής προσφυγής ενώπιον της Α.Ε.Π.Π. αποτελεί όρο του παραδεκτού για την άσκηση ενδίκων βοηθημάτων. Οι αποφάσεις της Α.Ε.Π.Π., καθώς και κάθε συναφής πράξη της αναθέτουσας αρχής/του αναθέτοντος φορέα, προσβάλλονται με αίτηση
ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου της έδρας της αναθέτουσας αρχής/του αναθέτοντος φορέα ή του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο ν. 4412/2016.

Η Α.Ε.Π.Π. με υψηλά εχέγγυα θεσμικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας επιτάχυνσης της διαδικασίας επίλυσης διαφορών που προκύπτουν στο στάδιο της ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων.

Η διαδικασία η οποία ακολουθείται από την Α.Ε.Π.Π. κατά την επίλυση των διαφορών που προκύπτουν στο στάδιο ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων κινείται σε ένα ιδιαιτέρως αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο. Τα Μέλη, τα οποία είναι εξειδικευμένοι επιστήμονες και ιδιαιτέρως έμπειροι στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, ανταπεξέρχονται στο δύσκολο έργο της αντικειμενικής και ανεξάρτητης κρίσης επί των διαφορών που επιλύουν. Μάλιστα, όπως ειδικότερα θα αναλυθεί κατωτέρω, η Α.Ε.Π.Π. έχει να επιδείξει ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο για το έτος 2018.

Μπορείτε να δείτε την έκθεση εδώ.

Στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, ο στόχος αυτός έχει καταστεί αντικείμενο διεξοδικών επιστημονικών συζητήσεων με σημαντικά συμπεράσματα και κατευθυντήριες οδηγίες, ήταν δε και ο πυρήνας αλλεπάλληλων νομοθετικών παρεμβάσεων χωρίς, όμως, συνέχεια και συνεκτικότητα μεταξύ τους και, κυρίως, χωρίς προσήλωση αποκλειστικά και μόνον στον παραπάνω στόχο.

Η δημιουργία, επομένως, ενός συστήματος αποτελεσματικής προδικαστικής προστασίας, ικανού να προβλέψει και συνάμα να αποτρέψει πραγματικές στρεβλώσεις και να εκφράσει την επιταγή ταχείας διεκπεραίωσης των διαδικασιών, αποτέλεσε μέλημα και επιδίωξη του εθνικού νομοθέτη για την επίλυση των συγκεκριμένων διαφορών, κατά τον τύπο και την ουσία, υπό το πρίσμα των κανόνων του εθνικού και του ενωσιακού δικαίου.

Ήδη, από τη δεκαετία του 1980, κατέστη σαφές ότι το σύστημα ρύθμισης των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων που υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής των ενωσιακών Οδηγιών θα έμενε κενό περιεχομένου εάν δεν συνοδευόταν από ένα παράλληλο σύστημα παροχής έννομης προστασίας.

Για το λόγο αυτό υιοθετήθηκαν οι αποκαλούμενες ως “δικονομικές οδηγίες”, βασική επιδίωξη των οποίων αποτελεί η θέσπιση αποτελεσματικών και όσο το δυνατόν ταχύτερων μέσων προσφυγής κατά αποφάσεων αναθετουσών αρχών/αναθετόντων φορέων που παραβιάζουν το ενωσιακό δίκαιο κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων, προκειμένου να αποτρέπεται η δημιουργία πραγματικών καταστάσεων ικανών να βλάψουν τα έννομα συμφέροντα των διαγωνιζομένων αλλά και του δημοσίου συμφέροντος, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την ταχεία διεκπεραίωση των μέσων προσφυγής, ώστε να μην παρακωλύεται για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο η πρόοδος των διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.

Στο πλαίσιο της «δικονομικής αυτονομίας» τους τα Κράτη Μέλη, με γνώμονα τη δημιουργία ενός «αποτελεσματικού πλέγματος προστασίας» έχουν τη διακριτική ευχέρεια επιλογής είτε της δικαστικής επίλυσης των σχετικών διαφορών ή του συνδυασμού εξωδικαστικής και δικαστικής, στη συνέχεια, επίλυσής τους.

Υπό το πρίσμα των διαπιστώσεων αυτών, ο νομοθέτης, αξιοποιώντας και τη διαμορφωμένη σχετική διοικητική και δικαστική εμπειρία, αναμόρφωσε το εθνικό σύστημα παροχής έννομης προστασίας κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης των δημοσίων συμβάσεων, προκρίνοντας, έναντι του ισχύοντος έως τότε συστήματος αμιγούς δικαστικής προστασίας, ένα μικτό σύστημα παροχής έννομης προστασίας, με συνδυασμό εξωδικαστικής και δικαστικής επίλυσης των αναφυομένων διαφορών.

Στο σύστημα αυτό, η Αρχή Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών (Α.Ε.Π.Π.), της οποίας η σύσταση προβλέπεται στο άρθρο 347 του ν. 4412/2016 (ΦΕΚ Α147/8-8-2016), αποτελεί το αρμόδιο κεντρικό διοικητικό όργανο επίλυσης διαφορών που προκύπτουν κατά τη διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων.

Η καινοτομία των νέων ρυθμίσεων, σύμφωνα με τις Οδηγίες 89/665/ΕΟΚ και 92/13/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκαν, συνίσταται στο ότι προκρίθηκε σύστημα έννομης προστασίας κατά τη διαδικασία ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων, με το οποίο οι εξουσίες λήψης προσωρινών μέτρων, ακύρωσης παρανόμων αποφάσεων των αναθετουσών αρχών και των αναθετόντων φορέων ανατέθηκαν, το πρώτον, σε μια ανεξάρτητη διοικητική αρχή, η οποία περιβάλλεται, τόσο σε επίπεδο οργάνου όσο και των Μελών της, με τα εχέγγυα λειτουργικής ανεξαρτησίας και όχι σε δικαστήριο.

Η επιλογή αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις του Συντάγματος «περί οργάνωσης και δικαιοδοσίας των δικαστηρίων», εφόσον δεν ανατέθηκε στην Α.Ε.Π.Π. η αρμοδιότητα επίλυσης διαφορών με δύναμη δεδικασμένου, αλλά η άσκηση διοικητικού έργου, το οποίο δεν διαφέρει από το έργο των άλλων διοικητικών οργάνων που αποφαίνονται επί ενδικοφανών προσφυγών.

Υπό τις παραπάνω διαπιστώσεις, η παρούσα 1^η ετήσια έκθεση πεπραγμένων της Α.Ε.Π.Π., η οποία καλύπτει την περίοδο από 22 Ιουνίου 2017 έως και 31 Δεκεμβρίου 2017 επιχειρεί μια συνολική, συστηματοποιημένη και περιεκτική αποτύπωση του ρόλου, του έργου και του τρόπου λειτουργίας της Αρχής, αλλά και των πεπραγμένων της κατά τους έξι (6) πρώτους μήνες της λειτουργία της, κατά τις προβλέψεις και του άρθρου 359 του ν. 4412/20163.

Μπορείτε να βρείτε την έκθεση εδώ.